BMC Budget : मुंबई महापालिकेचा इतिहासातील सर्वात मोठा अर्थसंकल्प, 2026–27 अर्थसंकल्पातील महत्त्वाच्या घोषणा

मुंबई : महाराष्ट्रातील सर्वात श्रीमंत महानगरपालिका बृहन्मुंबई महानगरपालिका ने 2026–27 साठी इतिहासातील सर्वात मोठा अर्थसंकल्प — ₹80,952.56 कोटी सादर केला आहे. हे बजेट 25 फेब्रुवारी 2026 रोजी आयुक्त भूषण गगराणी यांनी स्थायी समिती अध्यक्ष प्रभाकर शिंदे यांच्याकडे सादर केले. या अर्थसंकल्पाचा सर्वात मोठा मुद्दा म्हणजे महापालिकेकडे असलेल्या ठेवींमधून ₹36,623 कोटी प्रकल्पांसाठी वापरण्याचा निर्णय आहे, ज्यामुळे शहरातील विविध पायाभूत सुविधा सुधारण्यास मदत मिळणार आहे.

ठेवी मोडण्याचा निर्णय — काय काय समोर?

महापालिकेकडे सध्या एकूण ₹81,449.32 कोटी ठेवींचा साठा आहे, परंतु यातील ₹44,826.23 कोटी बांधील दैतव म्हणून राखीव असल्यामुळे ते मोडता येणार नाहीत. मात्र उर्वरित ₹36,623.09 कोटी विविध पायाभूत योजना, प्रकल्प आणि विकासकामांसाठी वापरण्याचा निर्णय अर्थसंकल्पात स्पष्ट झाला आहे. यामुळे महापालिकेच्या सत्तेबदलानंतर हे ठेवी मोडून विकासाला चालना देण्याचे काम सुरू होणार आहे.

वाढलेला अर्थसंकल्प आणि त्याची वैशिष्ट्ये

या वर्षाचा अर्थसंकल्प मागील वर्षाच्या ₹74,427.41 कोटी पेक्षा जवळपास ₹6,525 कोटी ने वाढलेला आहे, ज्यामुळे वाढ दर सुमारे 8.77% इतका आहे. हा अर्थसंकल्प चार वर्षांनी निवडून आलेल्या नगरसेवकांच्या नेतृत्वाखालील पहिला आहे जस की महापालिका निवडणुका झाल्या होत्या. एकूण ₹48,164.28 कोटींचे भांडवल खर्च प्रस्तावित असून याचा उपयोग शहरातील विविध मोठ्या प्रकल्पांमध्ये केला जाणार आहे.

महत्त्वाच्या प्रकल्पांसाठी तरतुदी

• पूल बांधकाम आणि दुरुस्ती:

मुंबईत 101 पूल बांधणी व दुरुस्तींची कामे सुरु आहेत. यापैकी 24 कामे पूर्ण झाली असून मार्च 2026 मध्ये आणखी 23 कामे पूर्ण होणार आहेत. पुढील तीन वर्षांत उर्वरित 54 पूलांची कामे पूर्ण करण्याचे लक्ष्य आहे. नवीन कार्यांसाठी ₹9,650 कोटी राखीव करण्यात आले आहेत, ज्यात कोस्टल रोड 6 व्या टप्प्याचा समावेश आहे.

• कोस्टल रोड व लिंक रोड:

वर्सोवा–दहिसर कोस्टल रोडसाठी ₹4,000 कोटी, तर गोरेगाव–मुलुंड लिंक रोडसाठी ₹2,650 कोटी निधी ठेवण्यात आला आहे, जे शहरात वाहतुकीची समस्या कमी करण्यास मदत करतील.

• आरोग्य सेवांसाठी निधी:

सायन हॉस्पिटल, राजावाडी हॉस्पिटल, नायर रुग्णालय आणि वांद्रे कर्करोग रुग्णालयांसह विविध रुग्णालयांसाठी एकत्र ₹1,062 कोटी तरतूद करण्यात आली आहे. यामुळे आरोग्य सुविधांचा विकास आणि संपुर्ण आरोग्य नेटवर्क मजबूत होण्यास मदत मिळेल.

• मिठी नदी प्रकल्प आणि हरित पट्टा:

मिठी नदी संबंधित प्रकल्पांसाठी ₹286.25 कोटी राखीव आहेत. तसेच 53 हेक्टर क्षेत्रात हरित पट्टा व उद्यान विकासासाठी ₹950 कोटी निधी राखला आहे.

• स्मार्ट वाहनतळ प्रकल्प:

Mahapalika PPP (सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी) तत्वावर on-street आणि off-street वाहनतळ उभारण्यासाठी ₹6,875 कोटी निधी राखला आहे, ज्यामुळे पार्किंग समस्येचा सामना करता येईल.

अन्य महत्त्वाच्या घोषणा

• करमणूक कर लागू:

महाराष्ट्र शासनाकडून दिलेली करमणूक शुल्काची सूट 30 सप्टेंबरपर्यंत लागू राहील आणि त्यानंतर महापालिका स्वतंत्रपणे करमणूक कर वसूल करणार आहे.

• QR कोड आधारित फेरीवाल्यांचे प्रमाणपत्र:

महापालिका क्षेत्रातील अधिकृत फेरीवाल्यांना QR कोड आधारित प्रमाणपत्र देण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. यामुळे अनधिकृत फेरीवाल्यांविरुद्धच्या कारवाईत मदत मिळेल आणि अधिकृत फेरीवाल्यांची स्पष्ट ओळख ठेवता येईल.

• शिक्षणासाठी भरीव तरतूद:

  BMC ने शिक्षणासाठी ₹4,248.08 कोटी निधी राखला आहे, ज्यात शाळा पायाभूत सुविधा, डिजिटल वर्ग, शिक्षणाचा विस्तार आणि विद्यार्थी कल्याण कार्यक्रम यांचा समावेश आहे.

• पर्यावरण आणि हवामान क्रिया निधी:

हवामान बदल आणि प्रदूषण नियंत्रणासाठी ₹159.82 कोटी पर्यावरण विभागासाठी राखीव आहे, ज्यामुळे शहरातील हवामान आणि प्रदूषणाशी लढा देण्यास मदत मिळेल.

नवीन अर्थसंकल्पाचे परिणाम

या अर्थसंकल्पामुळे मुंबईतील पायाभूत सुविधा, पुल बांधणी, रस्ते, आरोग्य सेवा, शाळा आणि सार्वजनिक सुविधा यांना मोठा चालना मिळेल अशी अपेक्षा आहे. मात्र काही ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे की या निधीचा वापर योग्य वेळेत आणि पारदर्शकपणे होणे आवश्यक आहे, कारण मागील वर्षी बरीच निधी खर्च न झाल्यामुळे काही प्रकल्प विलंबाला गेले होते.