Railway Budget 2026 : ज्येष्ठ नागरिकांना तिकीटात मोठी सुट मिळणार का?
रेल्वे अर्थसंकल्प 2026 कडे देशभरातील प्रवाशांचे लक्ष लागले आहे. खास करून ज्येष्ठ नागरिकांना रेल्वे तिकीटात सवलत मिळेल का? आणि रेल्वेमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा व विस्तार कसा होणार? असा सवाल आहे. आगामी 1 फेब्रुवारीला सादर होणाऱ्या केंद्रीय बजेटमध्ये भारतीय रेल्वेच्या पुढील धोरणांवर महत्त्वाचे निर्णय अपेक्षित आहेत.
भारतीय रेल्वे गेली अनेक वर्षे आर्थिक दबावाखाली काम करत होती. रेल्वेचा उत्पन्नाचा जास्तीत जास्त हिस्सा कर्मचाऱ्यांच्या वेतनावर खर्च होत असल्याने विस्तार व नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर मर्यादित होता. परंतु अलिकडच्या काळात परिस्थितीत बदल दिसून येतोय. ऑपरेटिंग रेशो (उत्पन्न व खर्चाचे प्रमाण) सुधारत जाण्यामुळे रेल्वेला आता भांडवली खर्च व सुरक्षेवर अधिक लक्ष केंद्रित करण्याची संधी मिळत आहे. रेल्वेचे नियोजन आता विस्ताराच्या दिशेने शिफ्ट झाले आहे. बजेट 2026 मध्ये रेल्वेला भांडवली खर्चात सुमारे ५% वाढ होण्याची अपेक्षा आहे, ज्याद्वारे सिग्नलिंग सिस्टम, ट्रॅक अपग्रेड आणि सेमी-हाय-स्पीड कॉरिडॉर यासारख्या प्रोजेक्टवर खर्च वाढेल.
ज्येष्ठ नागरिकांना सुखद अपेक्षा
कोविड-19 महामारीपूर्वी भारतीय रेल्वे वरिष्ठ नागरिकांना तिकीटात मोठी सवलत देत होती. महिला 58 वर्षांवरील आणि पुरुष 60 वर्षांवरील प्रवाशांना 40-50% पर्यंत तिकीट छूट मिळत होती. कोरोना काळात ती सुविधा बंद झाली होती आणि आता त्याच्या पुन्हा सुरू होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः शताब्दी, राजधानी आणि मेल/एक्सप्रेस प्रवासांसाठी सवलतीची परत सुरूवात केली जाऊ शकते, असे चर्चेत सांगितले जात आहे. बुजुर्ग प्रवाशांसाठी ही घोषणा एक मोठा दिलासा ठरेल, कारण सध्या अनेक बुजुर्ग प्रवासी स्वस्त आणि आरामदायी रेल्वे प्रवासाची इच्छा करतात.
अमृत भारत ट्रेन व सेवा विस्तार
रेल्वेमध्ये मोठ्या प्रमाणात १०० अमृत भारत ट्रेन्सच्या सेवेला सुरुवात करण्याच्या योजना बजेटमध्ये चर्चेत आहेत. या नॉन-एसी ट्रेनसेवेमुळे कमी भाड्यात आरामदायी सुविधा मिळेल. स्वच्छ कोच, अधिक चांगली आसन व्यवस्था आणि जलद मार्गाने प्रवास या सुविधांची अपेक्षा आहे. रेल्वेने आर्थिक स्थिती सुधारत 2022-23 मध्ये नेट सरप्लस नोंदवला आहे आणि खर्चावर नियंत्रण मिळवल्यामुळे आता रेल्वेला अधिक सुविधा व नव्या तंत्रज्ञानासाठी गुंतवणूक करण्याची क्षमता वाढली आहे. यामुळे पुढील काळात लांब पल्ल्याच्या प्रवासात आरामदायी सेवा, नवीन वंदे भारत स्लीपर ट्रेन्स आणि AI आधारित ऑपरेशन्सचा वापर यांसारख्या सुधारणा दिसतील.
सुविधा आणि सुधारणा
रेल्वेच्या नव्या योजनांमध्ये लोड वेटिंग लिस्ट दूर करणे, AI सहाय्यक सेफ्टी सिस्टम, नवी पायाभूत सुविधा आणि आधुनिक प्रवासी अनुभव या बाबींचा समावेश आहे. 2026-27 मध्ये रेल्वेला भविष्यातील वाढत्या मागण्या आणि प्रवाशांची सोय लक्षात घेऊन विस्तृत विकास योजनेचा भाग म्हणून केला जाणार आहे. एकंदरीत, Budget 2026 रेल्वेच्या इतिहासात एक महत्वाचा टप्पा ठरणार असून, ज्येष्ठ नागरिकांची मागणी पूर्ण होईल का आणि प्रवाशांना किती नवीन सुधारणा मिळतील, हे पाहाणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
