भूक नसतानाही सतत खाण्याचे विचार मनात येत असतील, तर ही केवळ सवय नसून ‘फूड नॉइज’ नावाची मानसिक अवस्था असू शकते. क्लिनिकल न्यूट्रिशन जर्नल नेचर न्यूट्रिशनमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या अभ्यासानुसार, फूड नॉइज म्हणजे पोट भरलेले असतानाही मेंदूत वारंवार खाण्याशी संबंधित विचार सुरू राहणे. यामुळे कामावर लक्ष केंद्रित करणे, मनःस्थिती आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम होऊ शकतो.
फूड नॉइज का होते?
– वेळेवर जेवण न करणे किंवा जेवण वगळणे
– सततचा ताणतणाव आणि भावनिक त्रास
– जास्त गोड व प्रोसेस्ड अन्न
– अनियमित आहार आणि कठोर डाएट
– पोटाभोवती चरबी वाढणे
या कारणांमुळे मेंदूतील भूक आणि समाधान नियंत्रित करणारी प्रणाली बिघडते.
फूड नॉइजची लक्षणे
– पोट भरलेले असूनही पुन्हा खाण्याची तीव्र इच्छा
– भूक नसतानाही गोड किंवा तेलकट पदार्थांची ओढ
– वारंवार स्नॅक्स खाणे
– खाल्ल्यानंतर अपराधीपणा किंवा अस्वस्थता
– थकवा, मूड बदल आणि झोपेच्या तक्रारी
भूक आणि फूड नॉइजमधील फरक सामान्य भूक ही तात्पुरती असते, तर फूड नॉइज सतत मनावर हावी राहते आणि लक्ष विचलित करते.
फूड नॉइज कसे कमी कराल? (11 उपाय)
– मन लावून आणि हळूहळू खा
– जेवण वगळू नका
– संतुलित आहार घ्या
– जड, गोड व साखरयुक्त पदार्थ टाळा
– कार्बोनेटेड पेये टाळा
– पुरेशी झोप घ्या
– नियमित व्यायाम करा
– तणाव नियंत्रणात ठेवा
– ध्यान व श्वसनाचे सराव करा
– स्क्रीन टाइम कमी करा
– पुरेसे पाणी प्या
फूड नॉइजकडे दुर्लक्ष केल्यास ती समस्या बनू शकते. मात्र योग्य आहार, जीवनशैली आणि तणाव नियंत्रणामुळे ही अवस्था प्रभावीपणे आटोक्यात आणता येऊ शकते