डिलिव्हरी कामगारांच्या सुरक्षेच्या मुद्द्यावर केंद्र सरकारने महत्त्वाचा आणि दूरगामी परिणाम करणारा निर्णय घेतला आहे. कामगार मंत्रालयाने ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर दिल्या जाणाऱ्या १० मिनिटांच्या डिलिव्हरी सेवांवर बंदी घातली असून, त्यामुळे स्विगी, झोमॅटो, ब्लिंकिट आणि झेप्टोसारख्या कंपन्यांची जलद डिलिव्हरी ही संकल्पना आता इतिहासजमा होत आहे. या निर्णयामुळे लाखो गिग कामगारांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देण्यात आले आहे. केंद्रीय कामगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी अलीकडेच प्रमुख ऑनलाइन डिलिव्हरी कंपन्यांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत बैठक घेतली. या बैठकीत १० मिनिटांच्या डिलिव्हरी डेडलाइनमुळे डिलिव्हरी पार्टनर्सवर येणाऱ्या ताणतणावाबाबत गंभीर चर्चा झाली. वेळेच्या मर्यादेमुळे अनेक डिलिव्हरी कर्मचारी वेगात वाहन चालवण्यास भाग पडतात, ज्यामुळे अपघातांचे प्रमाण वाढल्याच्या तक्रारी वारंवार समोर येत होत्या.
विशेषतः २५ आणि ३१ डिसेंबर रोजी देशभरात झालेल्या गिग कामगारांच्या संपानंतर हा मुद्दा अधिक ऐरणीवर आला. कामगारांनी अपघात, अपुऱ्या विमा सुविधा आणि कामाच्या असुरक्षित परिस्थितीबाबत आवाज उठवला होता. त्यानंतर सरकारने या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी थेट हस्तक्षेप केला. सरकारच्या सूचनेनंतर कंपन्यांनी १० मिनिटांची सक्तीची डिलिव्हरी वेळ काढून टाकण्यास सहमती दर्शवली आहे. ब्लिंकिटने सर्वात आधी या निर्णयाची अंमलबजावणी करत आपल्या ब्रँडिंगमधून ‘१० मिनिटांत डिलिव्हरी’ हा दावा हटवला आहे. कंपनीची टॅगलाइनही बदलण्यात आली असून, आता “३०,००० हून अधिक उत्पादने तुमच्या दाराशी वितरित” असा उल्लेख करण्यात आला आहे.
येत्या काही दिवसांत झेप्टो, स्विगी आणि झोमॅटोकडूनही अशाच प्रकारचे बदल होण्याची शक्यता आहे. सरकारने स्पष्ट केले आहे की, या निर्णयाचा उद्देश सेवा बंद करणे नसून, गिग कामगारांसाठी सुरक्षित, स्थिर आणि मानवतावादी कामकाजाचे वातावरण निर्माण करणे हा आहे. या निर्णयामुळे ग्राहकांना थोडी प्रतीक्षा करावी लागू शकते, मात्र डिलिव्हरी पार्टनर्सच्या जीवित सुरक्षेला प्राधान्य दिले जाणे ही एक सकारात्मक आणि आवश्यक पायरी असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.
गिग कामगारांच्या सुरक्षेसाठी निर्णय काय आहे?
वारंवार हस्तक्षेप केल्यानंतर, केंद्रीय कामगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी प्रमुख डिलिव्हरी एग्रीगेटर्सना अनिवार्य १० मिनिटांची डिलिव्हरी डेडलाइन काढून टाकण्यास पटवून दिले आहे. ब्लिंकिट, झेप्टो, झोमॅटो आणि स्विगी सारख्या प्रमुख प्लॅटफॉर्मसोबत डिलिव्हरी टाइमलाइनबाबतच्या चिंता दूर करण्यासाठी बैठक आयोजित करण्यात आली होती. ब्लिंकिटने आधीच हे निर्देश लागू केले आहेत आणि त्यांच्या ब्रँडिंगमधून १० मिनिटांच्या डिलिव्हरीचे वचन काढून टाकले आहे.
येत्या काही दिवसांत इतर अॅग्रीगेटर्सकडूनही असेच अनुसरण करण्याची अपेक्षा आहे.
अधिक सुरक्षितता, सुरक्षा आणि चांगल्या कामाच्या परिस्थिती गिग कामगारांसाठी सुनिश्चित करण्यासाठी या हालचालीचा उद्देश आहे.
या बदलाचा एक भाग म्हणून, ब्लिंकिटने त्यांचे ब्रँड मेसेजिंग अपडेट केले आहे.
कंपनीची मुख्य टॅगलाइन “१० मिनिटांत १०,००० हून अधिक उत्पादने वितरित” वरून “३०,००० हून अधिक उत्पादने तुमच्या दाराशी वितरित” अशी बदलण्यात आली आहे.