केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२६ सादर करताना केंद्र सरकारने देशाच्या दळणवळण व्यवस्थेला नवी दिशा देणारी महत्त्वाची घोषणा केली आहे. भारतभर सात हाय स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर उभारण्याचा निर्णय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी जाहीर केला असून, यामध्ये महाराष्ट्रासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणारा मुंबई–पुणे हाय स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर देखील समाविष्ट आहे. देशाच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासाच्या दिशेने हे एक ऐतिहासिक पाऊल मानले जात आहे.
कोणते आहेत हे 7 हाय स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर?
अर्थसंकल्पात जाहीर करण्यात आलेल्या माहितीनुसार, देशातील प्रमुख आर्थिक, औद्योगिक आणि सांस्कृतिक केंद्रांना जोडणारे हे सात हाय स्पीड रेल्वे मार्ग असतील.
मुंबई – पुणे
पुणे – हैदराबाद
हैदराबाद – बंगळूरू
हैदराबाद – चेन्नई
चेन्नई – बंगळूरू
दिल्ली – वाराणसी
वाराणसी – सिलिगुडी
हे सर्व कॉरिडॉर ‘ग्रोथ कनेक्टर्स’ म्हणून विकसित केले जाणार असून, प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी करणे हा या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश आहे.
मुंबई–पुणे मार्ग का ठरणार महत्त्वाचा?
मुंबई–पुणे हा देशातील सर्वाधिक वर्दळीचा आणि आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचा मार्ग आहे. सध्या या मार्गावर रस्ते आणि रेल्वे प्रवासासाठी मोठा वेळ लागतो. हाय स्पीड रेल्वे सुरू झाल्यानंतर हा प्रवास काही तासांऐवजी अत्यल्प वेळेत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. यामुळे आयटी, उद्योग, शिक्षण आणि पर्यटन क्षेत्राला मोठी चालना मिळेल, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
आर्थिक विकासाला गती
सरकारच्या मते, हाय स्पीड रेल्वे प्रकल्प केवळ प्रवास सुलभ करण्यापुरते मर्यादित नसून, ते आर्थिक विकासाचे इंजिन ठरणार आहेत. या प्रकल्पांमुळे:
रोजगाराच्या हजारो संधी निर्माण होतील
स्थानिक उद्योग, पर्यटन आणि सेवा क्षेत्राला चालना मिळेल
मोठ्या शहरांवरील लोकसंख्येचा ताण कमी होईल
टियर-२ आणि टियर-३ शहरांचा वेगाने विकास होईल
पर्यावरणपूरक आणि आधुनिक दृष्टीकोन
हाय स्पीड रेल्वे या पर्यावरणपूरक वाहतुकीचा भाग असल्याने कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यास मदत होणार आहे. रस्ते आणि हवाई प्रवासावरील अवलंबित्व कमी करून शाश्वत विकासाला प्रोत्साहन देण्याचा सरकारचा मानस आहे. अत्याधुनिक तंत्रज्ञान, सुरक्षितता आणि जागतिक दर्जाच्या सुविधा या प्रकल्पांत समाविष्ट असतील, असेही अर्थमंत्री सीतारामन यांनी स्पष्ट केले.
जनतेत उत्सुकता
या घोषणेनंतर देशभरात विशेषतः महाराष्ट्र, कर्नाटक, तेलंगणा आणि उत्तर भारतात उत्सुकता निर्माण झाली आहे. मुंबई–पुणे मार्गावरील हाय स्पीड रेल्वे ही अनेक वर्षांची मागणी होती. आता ती प्रत्यक्षात येण्याच्या दिशेने पावले टाकली जात असल्याने नागरिकांकडून सकारात्मक प्रतिक्रिया येत आहेत.