भारतामध्ये रेल्वे हे केवळ वाहतुकीचे साधन नाही, तर देशाच्या आर्थिक, सामाजिक आणि औद्योगिक व्यवस्थेचा कणा आहे. काश्मीर ते कन्याकुमारीपर्यंत पसरलेले भारतीय रेल्वेचे जाळे हे जगातील सर्वात मोठ्या रेल्वे नेटवर्कपैकी एक मानले जाते. लाखो कोटींची मालमत्ता, हजारो किलोमीटरचे रेल्वे रुळ, पूल, सिग्नल यंत्रणा आणि प्रचंड प्रमाणात लोखंडी साहित्य रेल्वेच्या मालकीचे आहे. मात्र एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर खुलेआम पडलेले लोखंड असूनही ते चोरीला जात नाही, हे अनेकांना आश्चर्यचकित करणारे वास्तव आहे.

देशातील कोणत्याही रेल्वे स्थानकावर, रेल्वे यार्डमध्ये किंवा अगदी निर्मनुष्य भागातही तुम्हाला रेल्वे रुळांचे सुटे भाग, लोखंडी स्लीपर, प्लेट्स किंवा इतर साहित्य वर्षानुवर्षे पडलेले दिसून येते. सामान्यतः इतर ठिकाणी असे लोखंड असते तर ते तात्काळ चोरीला गेले असते. मात्र रेल्वेच्या बाबतीत तसे होत नाही, यामागे काही अत्यंत महत्त्वाची कारणे आहेत. सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे रेल्वेच्या प्रत्येक लोखंडी भागावर विशिष्ट सांकेतिक क्रमांक, चिन्हे आणि ओळख क्रमांक कोरलेले असतात. हे क्रमांक केवळ रेल्वे प्रशासन आणि संबंधित अधिकाऱ्यांनाच समजतात. त्यामुळे रेल्वेचा कोणताही रुळ किंवा लोखंड चोरीला गेला आणि तो भंगारात विकण्याचा प्रयत्न झाला, तर तो लगेच ओळखला जातो.

दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे रेल्वे मालमत्तेच्या चोरीसाठी असलेले कठोर कायदे. रेल्वेची मालमत्ता चोरणे हा गंभीर गुन्हा मानला जातो. रेल्वे संरक्षण दल (RPF), रेल्वे पोलीस आणि स्थानिक पोलीस यांच्याकडून अशा प्रकरणांमध्ये तात्काळ कारवाई केली जाते. दोषी आढळल्यास अनेक वर्षांचा तुरुंगवास, मोठा दंड किंवा दोन्ही शिक्षांची तरतूद आहे. याशिवाय रेल्वे परिसरावर सतत गस्त, गुप्त माहिती यंत्रणा आणि स्थानिक नागरिकांचे सहकार्य यामुळे चोरीला आळा बसतो. त्यामुळेच रेल्वेचे लोखंड, रुळ किंवा इतर साहित्य सहजासहजी चोरीला जात नाही. एकंदरीत पाहता, कठोर कायदे, विशिष्ट ओळख क्रमांक आणि कडक सुरक्षा व्यवस्था यामुळेच भारतीय रेल्वेची मालमत्ता आजही सुरक्षित आहे.