केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर करताना दरवर्षी एक गोष्ट हमखास लक्ष वेधून घेते, ती म्हणजे अर्थमंत्र्यांच्या हातातील लाल रंगाची ब्रीफकेस. ही केवळ औपचारिक बाब नसून, तिच्यामागे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि प्रतीकात्मक कारणे दडलेली आहेत.
बजेट लाल पाउचमध्ये सादर करण्याची परंपरा ब्रिटिश काळापासून सुरू झाली. भारतासह जगातील अनेक देशांमध्ये आजही बजेट लाल रंगाच्या फोल्डर किंवा ब्रीफकेसमध्येच संसदेत मांडले जाते. लाल रंग हा ऊर्जा, सामर्थ्य, उत्साह आणि नवसुरुवातीचे प्रतीक मानला जातो. त्यामुळे देशाच्या आर्थिक भवितव्याशी संबंधित महत्त्वाच्या दस्तऐवजासाठी हा रंग निवडण्यात आला.
भारतीय संस्कृतीत लाल रंगाला विशेष महत्त्व आहे. हिंदू धर्मात हा रंग शुभ, सौभाग्य आणि समृद्धीचे प्रतीक मानला जातो. देवी दुर्गा, लक्ष्मी आणि हनुमान यांच्याशी लाल रंगाचा संबंध जोडला जातो. शुभकार्य, पूजाअर्चा आणि विवाहसोहळ्यांमध्ये लाल रंगाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होतो.
ज्योतिषशास्त्रानुसार लाल रंग आत्मविश्वास, इच्छाशक्ती आणि धैर्य वाढवतो. त्यामुळे बजेट सादरीकरणावेळी लाल ब्रीफकेसचा वापर करून सरकार देशाच्या अर्थव्यवस्थेला बळ देण्याचा आणि स्थैर्याचा संदेश जनतेपर्यंत पोहोचवते. म्हणूनच बजेटची लाल ब्रीफकेस ही परंपरेसोबतच आर्थिक आशावादाचं प्रतीक मानली जाते.
थोडक्यात
केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर करताना लाल रंगाची ब्रीफकेस लक्ष वेधते.
ही फक्त औपचारिक बाब नाही.
ब्रीफकेसच्या मागे ऐतिहासिक कारणे आहेत.
सांस्कृतिक महत्त्वही त्यात आहे.
प्रतीकात्मक कारणे देखील या ब्रीफकेसशी निगडित आहेत.