वैदिक पंचांगानुसार भानु सप्तमी हा सूर्योपासनेसाठी अत्यंत पवित्र आणि फलदायी दिवस मानला जातो. यावर्षी भानु सप्तमी ८ फेब्रुवारी, रविवार या दिवशी साजरी केली जाणार आहे. सप्तमी तिथी आणि रविवार या दोन्हींचा योग आल्याने या दिवसाचे महत्त्व अधिक वाढते. प्रत्येक महिन्यात कृष्ण आणि शुक्ल पक्षातील सप्तमी तिथीला हा सण साजरा केला जात असला, तरी रविवारच्या दिवशी आलेली भानु सप्तमी विशेष पुण्यदायी मानली जाते.
या दिवशी भक्त आत्म्याचे जनक मानल्या जाणाऱ्या सूर्यदेवाची भक्तिभावाने पूजा करतात. सूर्यदेव हे आरोग्य, तेज, आत्मविश्वास आणि जीवनशक्तीचे प्रतीक मानले जातात. त्यामुळे भानु सप्तमीला केलेली सूर्यपूजा शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी लाभदायक असल्याचे धार्मिक ग्रंथांमध्ये नमूद आहे.
पूजा विधी कसा करावा?
भानु सप्तमीच्या दिवशी ब्रह्म मुहूर्तावर उठून स्नान करावे. शक्य असल्यास गंगा नदीत स्नान करणे श्रेष्ठ मानले जाते. नदीपर्यंत पोहोचणे शक्य नसेल, तर घरीच पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान करावे. त्यानंतर स्वच्छ व लाल किंवा पिवळ्या रंगाचे कपडे परिधान करावेत. सूर्योदयाच्या वेळी तांब्याच्या भांड्यातून सूर्यदेवाला अर्घ्य अर्पण करावे. अर्घ्य देताना पाण्यात लाल चंदन, अक्षता (तांदूळ) आणि लाल फुले घालावीत. यावेळी “ॐ घृणि सूर्याय नमः” या मंत्राचा जप करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते.
यानंतर भक्त उपवासाची प्रतिज्ञा करून सूर्यदेवाची विधीवत पूजा करतात. लाल फुले, धूप, दीप, नैवेद्य अर्पण केला जातो. दिवसभर मीठ न खाता फलाहार करण्याची परंपरा आहे. संध्याकाळी गोड पदार्थांनी उपवास सोडला जातो.
भानु सप्तमीचे धार्मिक महत्त्व
पौराणिक मान्यतेनुसार, शुक्ल पक्षातील सप्तमीच्या दिवशी सूर्याचे पहिले किरण पृथ्वीवर पडले, म्हणून या तिथीला भानु सप्तमी म्हणतात. असे मानले जाते की या दिवशी प्रामाणिक मनाने व्रत व पूजा केल्यास सूर्यदेव विशेष कृपा करतात. हे व्रत रोगनिवारण, आत्मविश्वास वाढ, करिअरमध्ये प्रगती आणि नकारात्मकतेपासून मुक्ती देणारे मानले जाते. या दिवशी अन्न, पाणी, वस्त्र किंवा धनदान करणे अत्यंत पुण्यदायी समजले जाते. नकळत झालेल्या पापांपासून मुक्ती हवी असल्यास किंवा जीवनात स्थैर्य व यश हवे असल्यास भानु सप्तमीच्या दिवशी सूर्यदेवाची भक्तीभावाने पूजा करण्याचा सल्ला दिला जातो.
थोडक्यात
वैदिक पंचांगानुसार भानु सप्तमी हा सूर्योपासनेसाठी अत्यंत पवित्र व फलदायी दिवस मानला जातो.
यावर्षी भानु सप्तमी ८ फेब्रुवारी, रविवार या दिवशी साजरी केली जाणार आहे.
सप्तमी तिथी आणि रविवार या दोन्हींचा योग आल्याने या दिवसाचे महत्त्व अधिक वाढते.
भानु सप्तमी दर महिन्यात कृष्ण व शुक्ल पक्षातील सप्तमी तिथीला साजरी केली जाते.
मात्र रविवारच्या दिवशी येणारी भानु सप्तमी विशेष पुण्यदायी आणि शुभ मानली जाते.