भारतामध्ये आज गल्लीबोळांपासून ते खेड्यापर्यंत ATM मशीन सहज दिसतात, पण पूर्वी बँकेत तासनतास रांगेत उभे राहून विड्रॉल स्लिप भरावी लागायची. या जादुई पेटीने भारतीयांची आर्थिक व्यवहारांची दैनंदिन कटकटी सोपी केली.
भारतात पहिले ATM 1987 मध्ये मुंबईच्या अंधेरीतील HSBC बँकेत सुरू झाले. तेव्हा इंटरनेट सुविधा नव्हती आणि संगणकीकरण प्राथमिक अवस्थेत असल्याने ही नवकल्पना खूपच ऐतिहासिक ठरली.
मुंबईत पहिले ATM आले तेव्हा लोकांमध्ये कुतूहल आणि भीती होती. भिंतीतून पैसे बाहेर येताना पाहून अनेकांना थक्की वाटली, तसेच बँकेतील माणसांवर जास्त विश्वास होता.
मुंबईत पहिले ATM पाहण्यासाठी आणि वापरण्यासाठी लोकांच्या लांब रांगा लागायच्या. HSBC कार्डधारक स्वतःला खूप 'आधुनिक' आणि प्रगत मानत होते.
सुरुवातीला ATM वापरण्याची भीती होती. कार्ड अडकेल का, PIN चोरी होणार का? फक्त उच्चभ्रू आणि तांत्रिक जाणकार लोकच वापरत होते, नंतर ही सुविधा सर्वांसाठी सामान्य झाली.
ATM चा शोध जॉन शेफर्ड बॅरन यांनी लावला, जे भारतातील शिलाँगमध्ये जन्मले. बँक बंद झाल्यामुळे पैसे काढण्याची सोय करण्याची कल्पना त्यांना सुचली.
आज भारतात २.५ लाखांहून अधिक ATM आहेत. सुरुवातीला फक्त पैसे काढण्यासाठी वापरले जाणारे हे मशीन आता पैसे जमा करणे, चेक बुक मागवणे आणि शिल्लक तपासण्यासही वापरले जाते.
सुरुवातीला ATM PIN 6 अंकी ठेवण्याचा विचार होता, पण जॉन शेफर्ड बॅरन यांच्या पत्नीला फक्त 4 अंक लक्षात राहिले, त्यामुळे आज जगभर 4 अंकी PIN वापरला जातो.